Witamina K

Witamina K ( Filochinon, witamina przeciwkrwotoczna).

 

Odkrycie witaminy tej zawdzięczamy Henrykowi Damowi, który w roku 1935 zauważył, że mieszanka lucerny oraz mączki rybnej może tamować krwawienie.
Współcześnie istnieje kilka rodzajów witaminy K – dwie naturalne, oraz syntetyczne odmiany.

Witamina K odgrywa ważną rolę w produkcji protrombiny- białka niezbędnego dla krzepnięcia krwi. Witamina K uszczelnia śródbłonki naczyń krwionośnych, zapobiega krwawieniom wewnętrznym. Uczestniczy w formowaniu tkanki kostnej, wpływa na przemiany metaboliczne kwasów nukleinowych. Witamina K posiada właściwości przeciwbakteryjne oraz przeciwgrzybiczne, wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe.

Zapotrzebowanie na tę substancję podawane jest w mikrogramach [µg]. Dla tej witaminy z powodu braku danych nie została oznaczona bezpieczna maksymalna dawka. Dlatego należy ostrożnie stosować suplementy, a wręcz ich unikać, na rzecz naturalnych źródeł.  I tak zalecane dzienne normy wynoszą: dla dzieci od lat 1 – 3 min. 30 mikrogramów, od 4 do 8 – 50 [µg], chłopców, dziewcząt i młodzieży męskiej oraz żeńskiej od 60 do 75[µg], mężczyzn 19 – 70 (i powyżej) min. 120[µg]. Dla kobiet te normy są niższe. Od 19 do 70 (i więcej lat) minimum stanowi 90 [µg], podobnie dla ciężarnych oraz karmiących matek.

Witamina K występuje w największym stężeniu w wątrobie. Mniejsze ilości wykryto w przewodzie pokarmowym, mięśniach szkieletowych i w osoczu.

szpinak

sxc.hu

 

Zapotrzebowanie na witaminę K u osób dorosłych ocenia się na 1 mg/kg masy ciała na dobę, zaś u noworodków na 1–5 mg/dobę.

 

Niedobory tej witaminy występują rzadko. Zdarzyć się mogą u noworodków w pierwszych dniach/ tygodniach życia (dopóki nie wykształcą się kolonie bakterii potrzebne do syntezy Filochinonu). W warunkach fizjologicznych witamina K syntetyzowana jest w dostatecznych ilościach przez florę bakteryjną jelit.

Jednakże osoby dorosłe będące alkoholikami, mające uszkodzoną wątrobę, lub spożywające mało warzyw zielonolistnych – mogą doświadczyć niedoboru tej witaminy. Ponad to

po długotrwałym podawaniu niektórych leków, np. antybiotyków, sulfamidów, mogą wystąpić jej braki.  Stany niedoboru witaminy K mogą być następstwem niedrożności przewodów żółciowych.

Niedobór witaminy K objawia się krwawieniem, praktycznie niemożliwym do zatamowania, zwłaszcza u noworodków oraz dorosłych po operacji dróg żółciowych.

Powikłania które powoduje :

– obniżony poziom protrombiny we krwi – dotyczy to zwłaszcza ludzi starszych, u których występują zaburzenia w obrębie przewodu pokarmowego (zaburzenia wydzielania żółci, wchłaniania w jelicie cienkim),

– wydłużony czas krzepnięcia krwi (krwotoki z nosa, układu pokarmowego i moczowego),

– skaza krwotoczna noworodków – głównie krwotoki z przewodu pokarmowego

 

Przedawkowanie witaminy K może prowadzić do niedokrwistości u zwierząt, a u noworodków może spowodować ostrą żółtaczkę. Dlatego suplementy są dostępne jedynie na receptę i nie poleca się korzystania z nich bez wyraźnego wskazania lekarza.

Zbyt duża dawka może:

– wpłynąć niekorzystnie na pracę wątroby,

– powodować poty oraz uczucie gorąca,

– podawana w formie zastrzyku domięśniowego może wywołać odczyny alergiczne oraz powodować skoki ciśnienia tętniczego

 

Witamina K staje się trudniejsza do przyswojenia w obecności witamin: D, B1, B10, B12. Duże dawki witaminy E  także mogą osłabić jej działanie. Na pogorszenie wchłaniania wpływają: alkohol, środowisko zasadowe, światło, promieniowanie jonizujące, antykoagulanty, mrożenie, aspiryna, antybiotyki, neomycyna

Natomiast witamina H poprawia wchłanianie ( biotyna – występuje m.in. w wątróbce, mące sojowej, jajach, orzechach włoskich i ziemnych, sardynkach, grzybach, ryżu).

 

Witamina K występuje w lucernie i w większości zielonolistnych warzyw: w szpinaku, kalarepie, kapuście, kalafiorze, a także w pomidorach, kiełkach zbożowych, oleju sojowym, marchwi , cukinii, ogórkach, brukselce, brokułach, rzeżusze…. Owoce oraz ziarna większości zbóż zawierają tylko niewielkie jej ilości, wyjątkiem jest jarmuż zamierający w 100 gramach aż 500 [µg].

Dobrym źródłem witaminy K są również: ser, żółtka jaj i wątróbka. Pleśnie, drożdże i grzyby zawierają raczej niewielkie ilości witaminy K. Ponieważ jednak występuje ona w licznych bakteriach, większość materiału zwierzęcego i roślinnego rozkładającego się w procesach gnilnych zawiera znaczne ilości witaminy K.

Ciekawostki:

* dzieci oraz osoby obłożnie chore skazane są na zaopatrywanie organizmu w witaminę K jedynie poprzez pożywienie. U zdrowych osób dorosłych witamina ta wytwarzana jest przez florę bakteryjną jelit,

* leczenie antybiotykami może powodować niedobory witaminy K, ponieważ antybiotyki niszczą florę jelitową.

* jogurt i kefir to potrawy pobudzające wytwarzanie witaminy K,

* w niektórych przypadkach noworodki otrzymują witaminę K od urodzenia, co minimalizuje możliwość wystąpienia u nich krwotoku.

* jak wykazały badania na usuniętych z organizmu komórkach nowotworowych witamina K może hamować rozwój nowotworów piersi, jajników, okrężnicy, żołądka, pęcherzyka żółciowego, wątroby i nerek.

 

Magdalena Rurańska

Musisz się zalogować, aby móc komentować Zaloguj