Nie daj się astmie

O przyczynach, rozpoznawaniu i leczeniu astm.

 

Choruje na nią co 10 dziecko i co 20 dorosły. Jest chorobą nieuleczalną, lecz mimo to, da się z nią żyć. Wystarczy tylko wcześnie rozpocząć odpowiednie leczenie.

 

W Polsce na astmę cierpi ponad 5 mln osób, a liczba chorych stale rośnie. Nie bez powodu choroba ta nazywana jest plagą naszych czasów. W dobrze rozwiniętych krajach, takich jak Stany Zjednoczone i Japonia statystyki są szokujące. Zbyt późno zdiagnozowana lub niewłaściwie leczona, powoduje groźne i nieodwracalne zmiany w oskrzelach. W wielu przypadkach prowadzi do inwalidztwa, a nawet śmierci. Na szczęście mamy do dyspozycji skuteczne środki obrony – wiedzę i specjalne leki.

 

Czym jest astma i jakie są jej objawy?

Istotą astmy jest przewlekły stan zapalny w ścianie oskrzeli i oskrzelików. W jego wyniku dochodzi do obrzęku błony śluzowej oraz skurczu mięśni budujących ścianę oskrzeli. Nadmiar śluzu zatyka światło oskrzeli. Wszystkie te czynniki hamują przepływ powietrza przez drogi oddechowe odczuwanego przez chorego jako duszność. Sygnałem świadczącym o astmie może być utrzymujący się kaszel. Inne objawy to ucisk na klatce piersiowej, brak tchu, świsty podczas oddychania lub męczące duszności. Dolegliwości nasilają się w nocy i nad ranem. Na astmę można zachorować w każdym wieku. U osób do 40. roku życia, dominuje typ astmy alergicznej. Oznacza to, że za zmiany w oskrzelach opowiadają alergeny, np. sierść kota. W przypadku osób starszych dominuje astma niealergiczna. Objawy są podobne, ale pacjent nie reaguje na żadne alergeny, np. na toczącą się infekcję.

astma

sxc.hu

W przypadku wielu znanych nam chorób jesteśmy w stanie określić, co je wywołuje. Nie dotyczy to astmy. Tutaj sytuacja jest bardziej skomplikowana. Wiemy jednak, jakie czynniki podnoszą ryzyko jej zachorowania. Są to uwarunkowania dziedziczne i alergia. Przy czym ataki mogą wywołać: niektóre leki, zaburzenie hormonalne, nieleczone infekcje, dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza, zmiany pogody oraz silne emocje.

Rozmaite czynniki

Z uwagi na różnorodność czynników sprzyjających zachorowaniu wyróżniamy trzy postaci astmy. Pierwsza to astma wysiłkowa. Duszności pojawiają się pod wpływem intensywnego wysiłku fizycznego. Im większy wysiłek, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia napadu. Kolejną jest astma aspirynowa, którą wywołują pewne środki przeciwzapalne. Trzecią z nich stanowi astma zawodowa. Ujawnia się ona u osób, które pracują w otoczeniu powodującym nadreaktywność oskrzeli. Dotyczy to np. osób zatrudnionych przy produkcji lakierów (astmę zaostrzają chemiczne opary). Wskazana jest wtedy zmiana miejsca pracy.

Rodzaje badań

 

Zazwyczaj chorzy bagatelizują wszelkie sygnały chorobowe. To błąd. Należy jak najszybciej skontaktować się ze specjalistą (pulmonologiem lub internistą). Lekarz postawi odpowiednią diagnozę w oparciu o wskazane przez chorego objawy i na podstawie przeprowadzonych kilku testów. Jednym z nich jest spirometria. To prosty i nieinwazyjny test. Polega na ocenie pojemności płuc i przepływu powietrza przez drogi oddechowe podczas wydechu. U pacjentów, u których spirometria wypadła prawidłowo lub niejednoznacznie mimo objawów astmy należy przeprowadzić próbę prowokacyjną. Ta metoda umożliwia sprawdzenie, czy oskrzela są nadreaktywne i czy kurczą się po podaniu określonej substancji, np. uruchamiającej procesy zapalne. Innym badaniem są testy skórne. Zabieg wykonuje się na plecach lub przedramieniu. Lekarz nakłuwa skórę i aplikuje niewielkie dawki przykładowych alergenów. Po kilkunastu minutach wiadomo już, czy któraś z substancji wywołała objawy uczulenia. Dzięki temu badaniu można stwierdzić, czy astma ma podłoże czysto alergiczne. Podstawowym badaniem jest morfologia krwi, która pozwala na sprawdzenie, czy przyczyną problemów oddechowych nie jest anemia.

 

Przebieg i leczenie

Przebieg choroby ma charakter zmienny. Kolejno następują po sobie okresy zaostrzeń objawów oraz okresy pełnego zdrowia. Astma może mieć różne stopnie nasilenia. To od nich zależy dobór odpowiednich leków. Podstawowa profilaktyka opiera się na tłumieniu stanu zapalnego w oskrzelach i niedopuszczeniu do kolejnych ataków. W tym celu stosuje się środki przeciwzapalne, głównie sterydy. Podaje się je drogą wziewną, czyli za pomocą inhalatora. Popularne są również lekarstwa w formie tabletek doustnych. U cierpiącego na ostrzejszą odmianę astmy, należy podawać preparaty działające rozkurczająco (beta 2 mimetyki). Czasami leki nie wystarczają i potrzebna jest hospitalizacja. Większość chorych, regularnie przyjmujących lekarstwa, może normalnie żyć. Jeżeli astma jest we właściwy sposób kontrolowana nie powinna ograniczać również i aktywności zawodowej chorego. Ci, którzy cierpią na ostrzejszą odmianę choroby lub lekceważą zalecenia lekarza, mogą umrzeć.

Jak pomóc w razie ataku?

By przerwać napad duszności u chorego, należy jak najszybciej podać mu lek rozkurczający oskrzela. Jeżeli astmatyk nie ma przy sobie inhalatora, należy dopilnować by przyjął odpowiednią pozycję. Pomóż mu usiąść tak, aby opierał się łokciami np. o blat stołu. Postaraj się również o zapewnienie mu dopływu powietrza. Jeżeli duszności nie ustąpią po 20 minutach, wezwij pogotowie ratunkowe.

 

Katarzyna Borowiec-Bender

Musisz się zalogować, aby móc komentować Zaloguj